Wat is Hét Moment om wat te Zeggen?

Foto vrijgegeven onder creative commons door: https://bit.ly/2Dq1xME

 

Mijn naam is Yves en ik geef eerste hulp bij gesprekken namens Stichting Loodens.

We kennen volgens mij allemaal dat gevoel in onze buik, als we na afloop van een gesprek er opeens achter komen dat we in een gesprek niet hebben gezegd wat er écht speelde, niet oprecht zijn geweest, niks durfden te zeggen en uit angst of onzekerheid maar weer op onze tong beten. Dat pijnlijke gevoel na afloop in onze buik…

….Aaaargh!

Dat gevoel geeft aan hoe belangrijk het voor ons is om onszelf te uiten en hiervoor hebben we SpeakUP & CheckIN ontwikkeld. Om te zeggen wat er écht speelt en even bij de ander in te checken hoe onze boodschap overkomt.

Nu krijg ik regelmatig de vraag:

“Wat is nou een goed moment om iets te zeggen?”

Als antwoord op die vraag komt dan mijn zeilboot-avontuur naar boven.

Tien jaar geleden heb ik eens een tweedehands zeilboot gekocht, van een meter of acht, die al wat jaren op de kant had gestaan en onder het mos zat.

Ik had namelijk het idee opgevat dat zeilen wel wat voor mij zou zijn. Ik had een boek over zeilen gekocht, een motortje erbij en de wereld van het water lag aan mijn voeten.

Om een lang verhaal kort te maken: ik heb er geen enkele keer mee gezeild, de zeilboot lag uiteindelijk jaren ongebruikt in een gracht van Amsterdam en het motortje is gestolen.

Maar dat boek over zeilen, daar heb ik nog wel wat aan gehad.

Net als met die zeilboot ben ik ook in dit boek niet ver gekomen, ik heb alleen het eerste hoofdstuk gelezen.

In dat hoofdstuk gaat het voornamelijk over de regels op het water. Kleine boten wijken voor grote boten of andersom, nou, ja, in ieder geval stonden er wel twee pagina’s vol met regels op het water in dat eerste hoofdstuk.

Onder die hele rij regels, aan het einde van het hoofdstuk, stond nog één paragraaf en die is me wél bijgebleven.

De paragraaf ging ongeveer zo:

Als de wind stormachtig wordt, dan is het op een gegeven moment veiliger om de zeilen naar beneden te halen.

Wat is een goed moment om de zeilen naar beneden te halen?

Het eerste moment dat je denkt: is dit een goed moment om de zeilen naar beneden te halen?

Dat geldt dus ook voor SpeakUP & CheckIN:

Het eerste moment dat je denkt: is dit een goed moment om wat te zeggen?

Dát is het moment.
———————————————————————————–
Disclaimer: those who teach it usually need it the most.
———————————————————————————–

Sorry, Sorry, Sorry

Ik ben Yves en ik oefen gesprekken met mensen.

Laatst hoorde ik iemand zeggen: “Het gaat niet om de dingen die je zegt, maar de vragen die je stelt.

Vandaag wil ik één zo’n vraag met je delen.

Stel je voor dat je een volle dag hebt met afspraken en ToDo’s. Onderweg naar een afspraak zit het verkeer tegen en zit je in je hoofd te bedenken wat je allemaal nog wilt doen vandaag.

Na twee afspraken in de ochtend en tussendoor nog drie e-mails is het je gelukt om de lunch te halen.

Terwijl je even aan het bijkomen bent, kijk op je telefoon en zie je de tijd: “Shit!”

Je realiseert je dat je niet meer op tijd bij je volgende gesprek met een collega zal zijn.

Je stuurt een berichtje dat je een kwartier later bent.

Nu je dat berichtje heb gestuurd, ga je misschien lekker verder genieten van je lunch…of misschien ontstaat er een mix van stress, schuld en schaamte in jezelf.

Als dat laatste het geval is, heb je gedachten als:

“Ik heb ook veel te veel te doen.”

“Waarom ben ik nou weer te laat?”

“Mensen kunnen ook niet op me rekenen, ik ben zo onbetrouwbaar.”

(…)

Na je lunch sta je op en loop je naar de vergaderruimte.

Je staat klaar om de deur te openen en naar binnen te gaan.

Nu is de gouden vraag:

Met welke woorden wil je deze kamer binnengaan?

Misschien voel je je gestrest en schuldig en zeg je:

“Sorry, Sorry, Sorry, het verkeer zat tegen en het is écht een hectische dag…”

Of misschien wil je gaan focussen op de inhoud van de vergadering en zeg je:

“OK, ik ben er, waar zou je mee willen beginnen?”

Of misschien maak je een grapje of compliment om van het ongemak af te komen:

“Sorry dat ik te laat ben en ik hoop dat je even blij bent als ik dat ik er nu ben, ha ha.”

Ikzelf heb de bovenstaande en veel meer dingen geprobeerd in mijn leven en gemerkt dat ze me allemaal met wat spanning achterlieten.

Waarschijnlijk doordat de woorden niet helemaal weergeven wat er in mij omgaat op dat moment.

Misschien ook omdat ik niet zo heel veel rekening houd met de anderen in deze situatie.

Vaak kreeg ik een reactie als:

“Geen probleem,” of “Het is OK”. 

Soms klonk het heel oprecht…en soms vroeg ik me af:

“Meen je dat nou echt?” en merkte dat ik de rest van de vergadering met een gespannen gevoel bleef zitten en we vaak ook niet zo effectief waren.

Dus ik ging op zoek naar iets om in deze situaties te zeggen dat meer rekening houdt met:

  • Authenticiteit: zeggen wat er écht in mij omgaat.
  • Zelf-verantwoordelijkheid: ik ben verantwoordelijk voor dat ik later ben dan afgesproken.
  • De behoeften van de anderen: wat hebben zij op dit moment nodig?

Na maanden van onderzoek en te laat komen – in de naam van de wetenschap 😉 – heb ik allerlei zinnen geprobeerd.

Uiteindelijk kwam ik uit op deze vraag die mij veel ontspanning geeft en de mensen om mij heen ook.

Dus stel je weer voor dat je een kwartier later dan afgesproken voor die deur staat.

Je hand op de klink.

Focus even op je in- en uitademing om wat meer te aarden en word nieuwsgierig naar het effect van jouw te laat komen op de ander.

Vanuit deze nieuwsgierige, open houding, kun je de deur openen en inchecken met:

“Hé, hoe is het voor jou dat ik er later dan afgesproken ben?”

That’s it: één vraag die de het hele gesprek veel meer openheid en ontspanning kan geven.

Ik ben heel enthousiast over de resultaten in mijn eigen leven.

Met deze open vraag krijg ik iedere keer een andere reactie, daarom heet het een open vraag 🙂

Soms iets als:

Geen probleem, ik kon nog even een mailtje sturen.”

en een andere keer:

“Jammer, want nu hebben we minder tijd om aan ons project te werken.”

Deze vraag nodigt mensen uit om te zeggen wat er écht speelt…en het lijkt erop dat openheid tot meer onderling vertrouwen en ontspanning leidt, dan het wegmoffelen van ons ongemak.

(…)

Tot slot ben ik benieuwd: Zou jij deze vraag eens willen proberen en me vertellen of deze ook bij jou tot openheid heeft geleid?

———————————————————————-

Disclaimer: the people who teach it, usually need it the most.

Kippenvel in het Wild

Ik ben Yves en ik oefen gesprekken met mensen.

Vrijwel elke keer dat ik een gesprek oefen tijdens een cursus of een 1-op-1 sessie heb ik een kippenvelmoment. Zo’n moment dat iemand een eye-opener heeft of zoals ik in mijn vorige verhaal schreef heel kwetsbaar is en fluistert: “Ik weet even niet wat ik moet zeggen…

Dan gaat mijn hart helemaal open en ziet de wereld er heel mooi uit 🙂

Maar ik heb soms het idee dat ik een beetje vals speel, als ik alleen maar kippenvelmomenten in zo’n beschermde omgeving krijg. Ik ben er inmiddels achter gekomen dat ik ze ook buiten, “in het wild”, kan krijgen.

Vandaag een verhaal over zo’n kippenvelmoment “in het wild”.

Dit gesprek duurde ongeveer twintig minuten en ik kort het wat in om je tijd te respecteren.

Woensdag ging ik naar de kapper om mijn haar een beetje bij te werken.

De kapper begon met knippen en vroeg me wat voor werk ik doe.

Ik oefen gesprekken met mensen.

Interessant…,” zei ze.

…ik had toevallig net een ongemakkelijk gesprek met de broer van mijn vriend.

Ze ging verder: “het ging over het verjaardagsfeestje van mijn vriend. Ik ben dat aan het organiseren.

De broer van mijn vriend belde me om te horen of het OK voor mij was dat hij en een paar vrienden een stripper zouden inhuren voor zijn verjaardag.

Haar stem werd luider en ze zei:

Dit is een verjaardag waar ik ook bij ben…dat is toch ongelofelijk?

Ik pauzeerde even, want ik heb geleerd om deze vragen niet te beantwoorden met ja of nee, maar me te richten op wat er onder die vraag zit.

WOW,” zei ik, “en je bent gewoon geshockeerd?

Ja!” zei ze.

…en ik heb z’n broer verteld dat hij zeker een grapje maakte. Nee, heb ik gezegd, ik wil geen stripper.

En toen gaf ze me, met wat twijfel in haar stem, nog zo’n “niet echt een ja/nee-vraag”.

Vind jij dat normaal, een stripper op een verjaardag?

Opnieuw bleef ik luisteren naar wat er achter de vraag zat:

Het klinkt alsof je wat respect wil, klopt dat?

Nee,” zei ze. “Ik weet eigenlijk niet wat ik wil.”

Ze praatte door en ik bleef luisteren, tot ik in een langere stilte zei:

Zou je wat begrip en acceptatie willen?

JA! Hoe kunnen ze nou denken dat ik OK ben met een stripper…of zelfs mijn vriend. Ik weet bijna zeker dat hij het ook een ruk-idee vindt.

Nadat ze dit gezegd had, waren we een tijdje stil en na een paar minuten, terwijl ik de kracht in haar schaar hoorde toenemen, zei ze:

“Ik blijf er maar over nadenken en ik weet niet waarom…

Ik keek in de spiegel en het viel me op dat mijn haar steeds korter en korter werd…

…ik was in dubio…

Aan de ene kant wilde ik mijn haar behouden…

…aan de andere kant voelde ik een kippenvelmoment aankomen…

…dus ik besloot wat te zeggen…

…niet over mijn haar, maar over haar wereld.

Ik heb een gedachte over wat je net zei en ik wil even checken: sta je ervoor open om die te horen…?

…Ja,” zei ze.

Ik ging verder: “Het klinkt alsof je je een beetje ongemakkelijk voelt doordat je tegen iemand hebt gezegd dat je diens idee niet leuk vindt…

…ja…?” Antwoordde ze

En dat je wat acceptatie zou willen dat het OK voor jou is om te zeggen dat je iets niet leuk vindt.

JA!” Zei ze met wat meer kracht in haar stem, “want ik wil niet moeilijk doen.

Precies,” zei ik en vervolgde:

En het klinkt alsof je die acceptatie en dat begrip bij anderen probeert te vinden…

…terwijl je die misschien wel in jezelf kunt vinden.

Ze glimlachte…

…het geluid van de schaar verzachtte…

…en op een fluistertoon zei ze:

Ja…misschien is dit gewoon iets dat ik echt niet leuk vind.

Terwijl ik het kippenvel voelde aankomen zei ik:

Hoe is het om zelf te accepteren dat je nee kunt zeggen tegen iets dat je niet fijn vindt?

Ja, dat voelt goed!

Waarop ik zei: “Gefeliciteerd.

In de spiegel zag ik haar ogen glinsteren.

…en een glimlach van oor tot oor…

…terwijl ik daar met kippenvel zat te genieten…

…en mijn eigen glimlach in de spiegel zag…

…die nog op mijn gezicht bleef, zelfs toen ik zag hoe kort mijn kapsel was geworden.


Disclaimer: the people who teach it, usually need it the most.

Zij is opeens veel relaxter

Kernwoorden Versie 0.61

Ik weet even niet wat ik moet zeggen

Hoi, ik ben Yves en ik oefen gesprekken.

De cartoon met de twee oesters herinnert me aan drie magische momenten die ik de afgelopen week heb gehad tijdens het oefenen met cliënten.

Zo’n oefengesprek gaat ongeveer zo:

Een cliënt komt naar mij toe omdat ze met een gesprek met een collega, partner of vriend in hun maag zit. In een uur oefent ze het gesprek met mij, waarbij ik dan de andere persoon speel. Als alles loopt zoals we willen, loopt de cliënt weer opgelucht weg. Met veel meer ruimte, begrip en vertrouwen om het gesprek met de échte persoon aan te gaan.

Wat me opvalt is, dat als mensen binnenkomen, de woorden heel makkelijk en snel over hun lippen rollen. Dat het hen weinig moeite kost om te wijzen naar een ander, om iets te eisen van een ander…of zichzelf.

Zo ook de afgelopen week, waarin drie keer hetzelfde gebeurde.

Eerst die hele snelle woordenstroom van boosheid, van verwijten en eisen.

Ik speelde de andere persoon en ging iets vertragen.

Door die vertraging kwamen we bij gevoelens van onmacht, verdriet, eenzaamheid…

…en kwamen de woorden langzamer en langzamer…

…we kwamen dieper en dieper…

…en landden uiteindelijk op de bodem.

Waar we erachter kwamen wat beide mensen nou eigenlijk diep van binnen wilden.

Vertrouwen, gelijkwaardigheid, begrip, vrijheid, dat soort dingen.

En in drie verschillende gesprekken zei de cliënt, toen we daar achter waren…

…zonder waarschuwing…

…met een zachte stem:

Ik weet even niet wat ik moet zeggen

(…)

Na deze kwetsbaarheid bleven we elkaar tien seconden aankijken, in stilte.

Een glimlach verscheen op onze gezichten.

Onze lichamen volledig ontspannen.

We waren geland op de bodem van de oceaan, waar twee oesters zich openden….

…en de ene oester met kwetsbaarheid tegen de andere oester zei:

“Ik weet even niet wat ik moet zeggen…”

(…)

Ik ben benieuwd: wanneer was de laatste keer dat jij die woorden uitsprak?

 

 

———————————————————————-

Disclaimer: the people who teach it, usually need it the most.

De vijfjarige leraar

Ik ben Yves en ik oefen gesprekken met mensen.

Het is me opgevallen dat een gesprek oefenen vaak helpt onze angsten onder ogen te zien, voordat we een een echt gesprek induiken. De kracht hiervan werd me pas echt duidelijk na een gesprek met een vijfjarige.

Mijn neefje – die vijf was toen dit gebeurde – en ik brachten samen een middag door.

Na een wandeling in het park waren we toe aan lunch. We bestelden appelsap en twee broodjes bij een bakker aan de rand van het park.

Het was best warm, dus we zaten buiten op een bankje onze broodjes op te eten.

Twee mannen die ontspannen genieten van de zon op hun gezicht.

Ik had geen idee van het gevaar dat op de loer lag.

Het begon onschulding, net nadat we onze broodjes op hadden.

Mijn neefje zei: “Ik wil een croissant.”

Ik zei: “OK”, pakte wat geld uit m’n broekzak en gaf het aan hem.

Hij nam het geld aan en toen gebeurde er iets vreemds.

Mijn neefje liet zijn hoofd hangen.

Ik vroeg voorzichtig: “Wat is er?

Hij antwoordde met: “Ik ben bang.

Huh?”, dacht ik, ik pauseerde een moment en vroeg daarna: “Wil je delen waar je bang voor bent?

Met een fluisterende stem, nog steeds met een hangend hoofd, zei hij: “Ik weet niet wat ik moet zeggen tegen de vrouw achter de balie.” 

Ik was geraakt door de kwetsbaarheid en oprechtheid en zei een paar seconde niets.

Tijdens de stilte kreeg ik een idee: Als gesprekken oefenen werkt met volwassenen, dan werkt het misschien ook wel met een vijfjarige. 

Dus ik checkte bij m’n neefje: “We kunnen het gesprek oefenen, dan speel ik de vrouw van de bakkerij en jij speelt jezelf. Zou je dat willen proberen?”

Er verscheen een glimlach op zijn gezicht en hij knikte.

Ik stapte een paar stappen naar achter en deed alsof ik de vrouw uit de bakkerij was, en begon het oefengesprek: “Hoi, wat wil je hebben?”

Eén croissant.” zei hij.

Ik: “OK, ik zal even een croissant voor je maken.”

En hij onderbrak me, en wees naar de denkbeeldige tafel met broodjes voor me en zei: “NEE! De croissants zijn er al. Voor je op tafel.” 

Ik: “Oh…uh…ja, dat was ik even vergeten.

Ik stopte het denkbeeldige croissantje in een denkbeeldige zak en gaf het aan hem.

Maar voor hij de zak had ontvangen, rende hij de bakkerij al in.

Ik wachtte buiten een paar minuten op hem, nieuwsgierig wat er zou gebeuren.

M’n neefje kwam drie minuten later terug, met z’n armen in de lucht.

In de ene hand het zakje met de croissant, in de ander het wisselgeld.

En een lach op zijn gezicht van oor tot oor.

Hij had het gedaan!

En ik lachte ook van oor tot oor.

Een lach die kwam van het zien hoe iemand contact maakt met zijn moed…en iets doet wat hij eerst niet durfde.


Disclaimer: the people who teach it, usually need it the most.

Opletmomenten Versie 0.53

Bij Loodens zijn we op zoek naar een open gesprek. Hierbij twee lijsten die regelmatig meer bijdragen aan een gesloten gesprek: Loodens_Reminder_Gesloten_v0.53

Veel mensen schrikken als ze deze lijst zien en denken dan dat ze deze reacties niet meer “mogen doen”. Dat deze reacties en zinnen “fout” zijn. Voor ons gaat het niet zozeer om goed en fout, maar meer om voor jezelf en voor je gesprekspartner te bekijken of deze reacties helpen bij een open gesprek. We geven je deze lijst om je bewust te helpen worden van je eigen gedrag. Met dit nieuwe bewustzijn kun je een andere keuze maken, die leidt tot meer verbinding met de mensen om je heen.

Hieronder een videootje waarin Erik en Yves wat reacties van de lijst doornemen:

Cartoon: Manipuleren

Deze cartoon hebben wij ontwikkeld en is vrij toegankelijk via CC-BY-ND-SA wat zoiets betekent als dat je deze cartoon vrij kunt downloaden en verspreiden, zolang je er geen wijzigingen in maakt en Stichting Loodens vermeldt. Voor ons verbeeldt deze cartoon heel mooi waar we onszelf soms in de voet schieten. SpeakUP & CheckIN geeft je een andere optie: kort te vragen wat je wil en te eindigen met een vraag aan de ander. Om gewoon eens te horen of die persoon je zou willen helpen 🙂

Bewust Onderbreken

In dit filmpje zie je hoe lastig het soms kan zijn om iemand – bijvoorbeeld een ouder – te onderbreken. Dat terwijl uit een onderzoekje van Loodens in Haarlem blijkt, dat 90% van de mensen juist graag onderbroken wil worden als ze meer zeggen dan de ander wil horen. Dit is een fragment van de avond Ruzie Maken met Respect in Amsterdam: https://www.loodens.org/makerstore. Op deze avonden oefenen we met SpeakUP & CheckIN. Een proces, geïnspireerd op Nonviolent Communication & Mindfulness, waarbij je kort benoemd wat je wél wil en eindigt met een vraag. De intentie van SpeakUP & CheckIN is om evenveel te geven om onze eigen behoeften als die van de ander.